• dle 10.2
  • ,
  • наши фильмы
  • Регистрация    Войти
    Авторизация

    Чанэу чIыгум ешIушIэх Чанэу чIыгум ешIушIэх

    Категория: Новости / Экономика

    Тэхъутэмыкъое район администрацием мэкъумэщ хъыз­­мэ­­тымкIэ отделым ипащэу ­Уджыхъу Адам къызэриIуа­гъэм­кIэ, чIыгу гектар мин 18-м ехъу районым илъ. 2016-рэ илъэсым гектар мин 15-м ехъум лэ­жьыгъэ зэфэшъхьафхэр аща­шIагъэх.

     

    — Пындж лэжьынымкIэ Тэ­хъутэмыкъое районым чIы­пIэ гъэнэфагъэ ыIыгъ, еIо Адам. — Гектар мини 5-м кIахьэу гъэ­­рекIо пынджыр тшIагъэ. Илъэ­си 4 — 5 нахьыбэ а зы чIы­пIэм пынджыр къыщыбгъэкIы хъущтэп, чIыгум шIуагъэу хэлъхэр мыкIодыным фэшI ащ зебгъэгъэпсэфынэу щыт. Лэжьы­гъэ­шIапIэхэр фермерхэм афимыкъоу мэхъу, ащ къыхэкIэу цIыфхэм ячIыгу Iахьхэр бэ­джэн­дэу аштэхэшъ, алэжьы. ­Районым илъ чIыгу гектар мин 18-м ехъум щыщэу мини 5-м шIокIырэр бэшIагъэу фермерхэм аIыгъ. Ар муниципальнэ об­­разованием икъэралыгъо чIы­гоу щыт, зэзэгъыныгъэ шIыкIэм тетэу ащ ахэр фермерхэм ареты. ЦIыфхэм ячIыгу Iахьхэр къаIыпхэу улэжьыным нахьи  а шIыкIэр нахь IэшIэх. ­Гектар мини 5 фэдизыр илъэсыбэ ипIалъэу чIыгулэжьхэм ареты, зыщэфыжьыгъэхэри щыIэх. Мы аужырэ илъэситфэу Шъхьэлэхъо Азмэт пащэу зытиIэм къыщыублагъэу мэкъу—мэщым ылъэ­ныкъокIэ зэхъокIыныгъэшIухэр щыхъугъэх. ЧIыгур бэджэндэу алэжьынымкIэ мэкъумэщы­шIэ­хэм зэзэгъыныгъэхэр ямыIэхэу къин хэтыгъэх. Мы лъэны­къом­кIэ пащэм ишIогъэшхо ари­гъэкIыгъ.

    Мы уахътэм мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIэпIэ 25-рэ Тэ­хъутэмыкъое районым ит. Зэ­кIэри ахэр зэфэдэхэп, техникэр къызIэкIагъэхьагъэу, ылъэ пытэу теуцуагъэу ахэм ахэтыр макIэп. Пынджым икъэ­гъэкIын пылъыр хъызмэтшIэпIэ 12 мэхъу. ПшъэдэкIыжьэу ахьы­рэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ мэкъумэщ хъызмэтшIа­пIэ­хэу 7 районым ит. Мыхэм гу­рытымкIэ гектар мин 18 ­фэдиз алэжьы. Ахэм 2011-рэ ­илъэ­сым лэжьыгъэ гектар мин 17-м ехъу раутыгъагъэмэ, мыгъэ, натрыфыр зэрэхэтэу, гектар мин 51-м нагъэсын алъэкIыгъ.

    Непэрэ мафэм ехъулIэу ­квадратнэ метрэ мин 22-рэ илъэу гъэтIылъыпIэ ­псэуалъэхэр ашIыгъэх. Лэжьыгъэу районым къыщырахыжьыгъэр ащ чIа­такъо. ГъэтIылъыпIэ зиIэр нэужым продукцием икъыдэ­гъэ­кIыжьын егупшысэ. Анахьэу ар пындж къэзыгъэкIыхэрэр ары.

     — ЧIыгур агрохимическэ уплъэкIун умышIыгъэу джы суб­сидие къыуатыщтэп, еIо Уджыхъу Адам. — Къэралыгъом анахьэу ынаIэ зытыригъэ­тырэр лэжьыгъэ зытыра­шIы­хьэрэ чIыгум баиныгъэу хэлъыр мыкIодыныр ары. Арышъ, мыщ фэдэ уплъэкIунхэр илъэ­си 5-м зэ чIыгулэжьхэм ашIын­хэ фае, пындж зыщашIэрэ чIы­гум — илъэси 3 къэс. Уплъэ­кIун­хэр зэрашIыгъэ тхылъхэр ямы­Iэу субсидие аратыщтэп.

    — Мэкъу—мэщымкIэ республикэ программэхэу «Былымхъуным пылъ унагъохэр», «Езы­гъэжьэгъэкIэ фермерхэм Iэпыгъу афэхъугъэныр» зыфиIохэрэм тирайонкIэ тахэлажьэ, — лъегъэкIуатэ игущыIэ отделым ипащэ. — Илъэс къэс мы программэхэм уазэрэхэлэжьэщт шIы­кIэхэр зэблэхъугъэ мэ­хъух. ЕзыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм апае грантэу къаратырэм ахъщэ анахьыбэу пылъыгъэр сомэ миллионрэ ныкъорэ. Джы мы илъэ­сым къыщыублагъэу щэ къэзы­тырэ былымышъхьэхэр зыIыгъ­хэм ахъщэу къаратыщтыр сомэ миллиони 3-м нэсы. Лыр ащэнэу былымышъхьэхэр зыхъухэ­рэм сомэ миллиони 2 къаратыщт. Джащ фэдэу хьаIухэр къэ­гъэ­кIыгъэнхэмкIэ программэм къыхэлэжьэнэу фай Тэхъутэмы­къуае щыщ ШъэуапцIэкъо ­Рэ­­­щы­дэ. Ежьым фермер хъыз­мэт­шIапIэ бэшIагъэу иI, ащ зыри­гъэушъомбгъун игухэлъ. 2016-рэ илъэсым программэу «»Былымхъуным пылъ унагъохэр» зыфиIорэмкIэ сомэ миллиони 6 къыратыгъ мэкъумэщ—фермер хъызмэтшIапIэу «Дэрбэм».

    Былым лъэпкъышIухэр зы­Iыгъхэм хабзэм ахъщэ IэпыIэгъу къареты. ГущыIэм пае, 2012-рэ илъэсым мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIапIэу «Тыркуау» зыфиIорэм мы лъэны­къомкIэ ахъщэ дэхэкIае къыра­ти, былымхэр зычIэтыщт псэуа­лъэхэр дэгъоу зэтыригъэпсыхьагъэх.

    Джащ фэдэу чIыгъэшIухэм яшIушIэгъэнымкIэ ыкIи къэкIырэ лэжьыгъэр къэухъумэгъэнымкIэ бэмэ субсидиехэр къаратых. Къэ­ралыгъор ыкIи районыр Iэ­пыIэгъу къазэрафэхъухэрэм фэшI чIыгулэжьхэр ахэм афэразэх.

    ГъэрекIо бжыхьэсэ лэжьыгъэу (коцыр) гектар 3687-рэ яIагъ. Ащ иIухыжьынкIэ зыпари пэрыохъу къафэхъугъэп. Гектар пэпчъ центнер 42,7-рэ къахьы­жьыгъ. РайонымкIэ зэхэубыта­гъэу губгъохэм коц тонн 15737-рэ къарахыжьыгъ.

    Мы мафэхэм Тэхъутэмыкъое районым ичIыгулэжьхэм гектар мини 4-м чIыгъэшIухэр арагъэкIугъэх. Хэти иамал къызэрихьэу мэзаем икIэуххэм е гъэтхапэм икъихьагъухэм апэрэ чIыгъэшIухэр чIыгум халъхьэх. Бжыхьасэхэр зиIэхэм чIыгъэ­шIухэмкIэ ятIонэрэу яшIушIэнхэу зыфагъэхьазыры. Мэлылъфэгъум икъихьагъухэм узхэр, чIы­гум иягъэ къезыгъэкIыхэрэр агъэ­кIодынхэм пае Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэрахьащтых.

    Мы уахътэм чIыгу гектар мини 8-р гъэтхасэм фагъэхьа­зыры. Къызэрэгъушъыгъэм тетэу культивацие ашIыщт. Мэлылъфэ­гъум и 15-хэм адэжь натрыфыр, тыгъэгъазэр апхъыщт. Ащ ыуж пынджыр раутыщт. Пындж еутыным мыгъэ ялажьэ хэмы­лъэу къыщыкIагъ. Ащ лъапсэ фэхъу­гъэр псыубытыпIэм гъэ­цэ­кIэ­жьынхэр зэрэрашIылIэхэрэр ары.

    Хьарыхъу джэнчым икъэ­­гъэ­кIын дэлажьэу зы хъызмэт­шIа­пIэ районым ит. Ар пшъэ­дэкIы­жьэу ыхьырэмкIэ гъунэ­пкъэ гъэ­нэфагъэ зиIэ обществэу «Прикубанский» зыфиIоу Хъурмэ Хьазрэт ыгъэлажьэрэр ары, генеральнэ пащэр ШIуцIэ Махьмуд.

    — Илъэсэу икIыгъэм ком­бай­накIэхэр мымакIэу мэкъумэ­щышIэхэм ащэфыгъэх, — еIо Адам. — ЗэкIэмкIи районым комбайнэ 25-рэ ит. ТирайонкIэ пынджыр бэмэ ашIэ. Ар нахьы­бэу зылэжьыхэрэр пшъэдэкIы­жьэу ахьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэхэу «АНТЦ», «Чибий», «Прикубанский», «Земледелец», мэкъу­мэщ-фермер хъызмэтшIапIэхэу  «Н.А. Хьагъур», «Аушедз», «Р.Ш. Шъхьэлахъо», «К.К. Уджы­хъу» зыфаIохэрэр арых. Ау мэкъумэ­щы­шIэхэр лъэшэу зыгъэгумэкIы­хэрэм ащыщ блэкIыгъэ ­илъэ­сым пынджым ыуасэ соми 5-м нэсэу зэреохыгъэр. Ар бэдэд. Коцми къыкIэмыупчIэхэу мыщ фэдэ къыхэкIыгъэп. ЕтIани гумэ­кIыгъоу щыIэхэм ащыщ хэтэ­ры­кIхэм якъэгъэкIынкIэ гухэлъ гъэнэфагъэ зиIэ программэу щыIэр икъоу гъэцэкIагъэ зэрэ­мыхъурэр. ХэтэрыкIхэр къэзы­гъэкIыхэрэм япродукцие зэрэIуа­гъэкIышъурэм къы­хэкIэу ащ зы­ра­гъэушъом­бгъун алъэкIырэп.

    — Район администрациери, мэкъумэщ отделри, фермерхэри тызэгъусэхэу тызэдэлажьэ, — еIо пащэм. — Сыда пIомэ мэ­къумэщ-промышленнэ район тызэрысыр. ЕтIани Краснодар екIурэ гъогум тыпэблагъэшъ, шъофэу тиIэхэр зэкIэ тэ къытфалъэгъу. Лэжьыгъэу илъыр зэхэкIыхьагъэ е чIыгур амылэжьыгъэ хъумэ ар тэ тынап.



    Источник: Газета Адыгэ Макъ
    Уважаемый посетитель, Вы зашли на сайт как незарегистрированный пользователь. Мы рекомендуем Вам зарегистрироваться либо зайти на сайт под своим именем.
    х